Oι Κρανιδκιώτες στη Ξυλοφάγοu

Στη Ξυλοφάγου ζουν τώρα αρκετές οικογένειες με το επώνυμο «Κρανιδκιώτες». Παρακαλέσαμε τον Γεώργιο Ν. Κάτσαρη, τον πιο ηλικιωμένο Κρανιδιώτη του χωριού, να μας αφηγηθεί το ιστορικό της εγκατάστασης του παππού του στη Ξυλοφάγου και μας αφηγήθηκε τα πιο κάτω:

Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς εγκαταστάθηκε εδώ ο πρώτος πρόγονος της οικογένειας, ο καπετάν Κοσμάς. Αν λάβουμε υπ ΄όψη ότι ήλθε με τη γυναίκα και τα παιδιά του και τα παιδιά του παντρεύτηκαν εδώ και ότι ο μεγαλύτερος εγγονός είναι 75 χρονών φθάνομε στο συμπέρασμα ότι ήλθαν εδώ πριν 100 περίπου χρόνια.

Ήλθαν ως φυγάδες. Οι Κρανιδιώτες ήταν ψαράδες και σφουγγαράδες. Για να βγάλεις όμως σφουγγάρια χρειαζόσουν άδεια και αυτοί όντας φτωχοί έβγαζαν σφουγγάρια λαθραία ή ψάρευαν με δυναμίτες. Οι αρχές όμως τους καταδίωκαν. Σε μια καταδίωξη μπήκαν σ΄ ένα ορμίσκο με φυσικό κανάλι και ενώ τα καταδιωκτικά νόμισαν ότι εκεί ήταν το καταφύγιο τους και θα τους σενελάμβαναν, αυτοί προχώρησαν μέσα από το στενό και ξέβαθο κανάλι και βγήκαν από την άλλη μεριά. Τα καταδιωκτικά δεν μπορούσαν να τους ακολουθήσουν και καθώς τους βρήκε η νύχτα αποφάσισαν να διανυκτερεύσουν εκεί και να συνεχίσουν τις έρευνες τους την επομένη.

Το ίδιο βράδυ οι σφουγγαράδες κολυμπώντας πλησίασαν τα καταδιωκτικά και ανατίναξαν δύο-τρία προσκολλώντας δυναμίτες επάνω τους. Η πράξη αυτή ήταν εγκληματική. Γνώριζαν τις συνέπειες, αν συλλαμβάνονταν και πήραν την πικρή απόφαση να πάρουν το δρόμο της ξενιτιάς. Πήγαν άλλοι στην Κάλυμνο άλλοι έφθασαν στη Ξυλοφάγου άλλοι στην Κερύνεια και άλλοι σε άγνωστους μας τόπους. Ο ένας έχασε τα ίχνη του άλλου. Ο κ. Νίκος Κρανιδιώτης πρέσβυς της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ελλάδα ανήκει στη ίδια οικογένεια. Οι Κρανιδιώτες, λοιπόν εγκαταστάθηκαν εδώ και συνέχισαν το πατρογονικό τους επάγγελμα. Ψάρεμα και σφουγγάρι

Ο καπετάν Κοσμάς, έτσι ονομαζόταν ο αρχηγός της οικογένειας, έφερε μαζί του τη γυναίκα του Κατερίνα (Παναγούλα) και τα 4 παιδιά του: τον Ανδρέα, τον Αναστάση, την Παναγιώτα και το Μανώλη. Αργότερα γεννήθηκε στην Κύπρο το πέμπτο παιδί ο Γεώργιος. Πάντρεψε τα παιδιά του εδώ στο χωριό και έτσι οι Κρανιδιώτες γνωστοί και ως «Ψαράδες» έκαναν ρίζες στον τόπο. αποσπασμα - Η Ξυλοφαγου Ανδρεας Π Πολυδωρου