Δικεφαλος αετος - οικοσημα στον αι γιωρκη

Οι δικεφαλοι αετοι στον αγ. Γεωργιο Ξυλοφαγου
 * 1) Cyprus

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο κέντρο της Ξυλοφάγου, χρονολογείται περί το τέλος του 15ου ή στις αρχές του 16ου αιώνα. Πρόκειται για μονόκλιτη καμαροσκέπαστη εκκλησία με τοιχογραφίες από την εποχή της ίδρυσής της. Έχει τρείς εισόδους, στη βόρεια, νότια και δυτική πλευρά. Στις πάνω γωνίες της νότιας και βόρειας εισόδου, υπάρχουν τριγωνικές πέτρες πάνω στις οποίες βρίσκονται σκαλισμένοι δικέφαλοι αετοί. Τα σχέδια αυτά που μοιάζουν με οικόσημα, έχουν καθαρά διακοσμητικό χαρακτήρα. Πολλές εκκλησίες στην Κύπρο -ιδιαίτερα μεσαιωνικές- έχουν στις πόρτες τους αυτές τις διακοσμητικές σκαλιστές πέτρες. Σε καμιά όμως εκκλησία, τουλάχιστον στην επαρχία Λάρνακας, δεν έχω συναντήσει σκάλισμα δικέφαλου αετού σε πόρτα, όπως αυτό της εκκλησίας της Ξυλοφάγου. Η λαϊκή παράδοση πιστεύει ότι όταν οι Τούρκοι έμπαιναν σε μια εκκλησία, έσπαζαν μια από αυτές τις πέτρες της εισόδου. Πράγματι, από την εκκλησία αυτή λείπουν δύο τέτοιες σκαλιστές πέτρες, μια από κάθε είσοδο.

Η γωνία της νότιας πόρτας με το δικέφαλο αετό [[File:OIKOSOIMO.jpg|frame|#xylofagou Λεπτομέρεια
 * 1) cyprus]]

Στην εκκλησία διασώζεται πάνω σε ξύλινο τέμπλο εντός του ιερού βήματος, το οικόσημο του Δημήτριου Παλαιολόγου πιθανού απογόνου της Ελένης Παλαιολογίνας, βασίλισσας της Κύπρου, συζύγου του Λουζινιανού βασιλιά Ιωάννη Β’ [1432-1458]. Ο Δημήτριος σκοτώθηκε κατά την κατάληψη της Κύπρου από τους Τούρκους το 1570.

Το οικόσημο του Δημήτριου Παλαιολόγου

Το οικόσημο περιλαμβάνει δικέφαλος αετός που στα νύχια κρατεί σφαίρες. Η μαύρη χρωματική σύνθεση του δικέφαλου αετού, βρίσκεται πάνω σε δίχρωμη από κόκκινο και αργυρό χρώμα ασπίδα, αρκετά ξεθωριασμένη. Ο Δημήτριος ήταν ο πιθανός φεουδάρχης της περιοχής και δωρητής ή κτήτωρ της εκκλησίας του χωριού. Ο Δημήτριος Παλαιολόγος ήταν επίσης ο ιδιοκτήτης του χωριού Ελιά κοντά στον Καραβά. Στο χωριό αυτό βρισκόταν πάνω σε επιτύμβια πλάκα, το οικογενειακό οικόσημο των Παλαιολόγων, το ίδιο με αυτό που βρίσκεται στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου της Ξυλοφάγου.
 * 1) Cyprus